Savaşın faturası ağır oldu: Körfez’de günlük kayıp milyarlarca dolar

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Orta Doğu’da tırmanan tansiyon ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle bilhassa Körfez ülkelerinden yapılan petrol ihracatının savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 60’tan fazla azalması, bu ülkelerin petrol ve doğal gaz gelirlerinde önemli kayıplara yol açıyor.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırması ve İran’ın misillemeleri, Körfez ülkelerinde güç üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm başta olmak üzere birçok kesimde önemli ekonomik yavaşlamaya yol açtı. Savaşın birinci 3 haftalık günlük bilançosu, bölge ekonomilerinde oluşan tahribatı net biçimde ortaya koydu.

KÜRESEL TİCARETİN YÜZDE 20’Sİ TEHLİKEDE

Körfez bölgesi, günlük yaklaşık 30 milyon varillik petrol üretimiyle dünya arzının yaklaşık üçte birini temsil ederken, birebir vakitte global petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’na da mesken sahipliği yapıyor.

Küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini gerçekleştiren Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin doğal gaz sevkiyatları ile Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak üzere ülkelerin petrol ihracatının büyük kısmı bu güzergah üzerinden dünya pazarlarına açılıyor..

ABD-İsrail ve İran Savaşı’nın üçüncü haftasında Körfez ülkelerinin petrol ihracatı yüzde 60’tan fazla düşüşle günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile geriledi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) bilgilerine nazaran, deniz yoluyla yapılan petrol sevkiyatının yüzde 25’i Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan üzere büyük Asya ekonomileri Körfez bölgesinden kıymetli ölçüde petrol ithal ediyor. Buradan yola çıkan ham petrolün yüzde 44’ü Çin ve Hindistan’a ihraç ediliyor.

MODERN TARİHİN EN BÜYÜK KESİNTİSİ: 15 MİLYON VARİL

Yaklaşık 15 milyon varillik kelam konusu kesinti, çağdaş tarihteki en büyük petrol arz kesintilerinden biri olarak bedellendiriliyor. LNG ve petrokimya gelirleri hariç Körfez ülkelerinin petrol gelirlerinin son iki haftalık kaybı 25 milyar dolar olarak hesaplanırken, LNG ve öbür eserlerin dahil edilmesiyle bu ölçünün daha da yükselmesinden telaş ediliyor.

Bu stratejik geçitten ham petrol ve petrol eserleri ticaretinin durma noktasına gelmesi, petrol piyasalarında arz telaşlarını derinleştirirken fiyatlarda da sert yükselişlere yol açıyor.

Bu süreçte petrol fiyatlarının kısa müddette varil başına 100 doları aşmasının akabinde, IEA üyesi ülkeler toplam 400 milyon varillik acil durum petrol stokunu piyasaya sunma konusunda mutabakata vardı. Kelam konusu adım, petrol fiyatlarının denetimsiz yükselmesini engelledi ve rafinerilerin kısa vadeli ham petrol bulmasını sağladı.

Analistler, bunun tek başına petrol fiyatlarında büyük bir düşüş sağlamasının güç olduğunu belirtirken, fiyat artışının yavaşlayabileceği ve piyasadaki panik dalgalanmasının bir müddet sınırlanabileceği öngörülüyor.

SUUDİ ARABİSTAN KAN KAYBEDİYOR: GÜNLÜK KAYIP 1 MİLYAR DOLARA YAKLAŞTI

Türkiye Güç Stratejileri ve Siyasetleri Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak’ın güç krizinden kaynaklı toplam kaybının günlük yaklaşık 2,3 milyar dolar düzeyinde olduğunun iddia edildiğini söyledi.

Akyener, ülkelerin yıllık petrol ve doğal gaz gelirlerine bakıldığında, Suudi Arabistan’ın 230 milyar dolar ile birinci sırada yer aldığını belirterek, “Bu ülkeyi, 140 milyar dolarla BAE, 120 milyar dolarla Katar, 100 milyar dolarla Kuveyt, 55 milyar dolarla Umman ve 15 milyar dolarla Bahreyn takip ediyor. Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) lideri konumunda bulunan Suudi Arabistan’ın devlet gelirinin yüzde 60’ını petrol gelirleri oluşturuyor. Son iki haftada yaşanan gelişmelerle Suudi Arabistan’ın günlük kaybının 1 milyar dolara yaklaştığı hesaplanıyor.” bilgilerini verdi.

BAE’nin günlük 3 milyon varil petrol üretimi bulunduğunu belirten Akyener, ülkenin gelirlerinin yaklaşık yüzde 60’ının petrol ve doğal gaz gelirlerinden geldiğini tabir etti.

Akyener, Hürmüz Boğazı krizi nedeniyle BAE’nin günlük kaybının 350 milyon dolar olarak hesaplandığına dikkati çekerek, şöyle devam etti:

“Dünyanın en büyük LNG üreticisi ve ihracatçısı pozisyonunda bulunan Katar’ın da gelirlerinin yüzde 80’i doğal gaz ihracatından geliyor. Doğal gaz ülke iktisadının ana kaynağı durumunda bulunuyor. Son periyottaki olaylar Katar iktisadına günlük 300 milyon dolar kayıp olarak yansıyor. LNG tankerlerinin sevkiyatı için Hürmüz’ü kullanmak durumunda bulunan Katar’ın LNG ihracatı ise neredeyse büsbütün durmuş durumda. Körfez ülkelerinden Kuveyt’in günlük 2,8 milyon varil petrol üretim kapasitesi bulunuyor. Ülke iktisadının yaklaşık yüzde 85’ini petrol gelirleri oluşturuyor. Kuveyt’in kaybının ise günlük 200 milyon dolara yaklaştığı belirtiliyor.”

Akyener, Umman’ın günlük petrol üretiminin 1 milyon varil düzeyinde bulunduğunu ve ülkenin gelirlerinin yüzde 70’inin doğal gaz ve petrol üretiminden sağlandığını aktardı.

Körfez’in en küçük ülkesi Bahreyn’in de gelirinin yüzde 75’ini petrol gelirlerinin oluşturduğunu belirten Akyener, Bahreyn’in bu süreçteki ekonomik kaybının günlük 40 milyon dolar düzeyinde bulunduğunu söyledi.

SAVAŞIN EN BÜYÜK MAĞDURU: IRAK’IN İHRACATI BÜYÜK DARBE ALDI

Savaştan en çok etkilenen ülkelerin başında Irak’ın geldiğini vurgulayan Akyener, şunları kaydetti:

“Irak’ın petrol ihracatının yüzde 94’ünden fazlası bu boğazdan geçerken, İran’ın Irak petrolünü taşıyan tankerleri gaye alması ve Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişinin fiili olarak durması sonucu ülkenin petrol ihracatı büyük darbe aldı. Irak’ın petrol üretimi, kelam konusu periyotta günlük 4,2 milyon varilden yaklaşık 1,2 milyon varile geriledi. Körfez Arap Ülkeleri İş Birliği Kurulu ülkeleri ortasında yer almayan lakin coğrafik olarak Basra Körfezi ülkesi olan Irak’ın bu krizden ekonomik kaybı ise günlük 300 milyon dolar olarak hesaplanıyor.”

KRİZDEN ÇIKIŞ BİLETİ: HÜRMÜZ’Ü BORU ÇİZGİLERİYLE AŞABİLENLER AZINLIKTA

Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan dar bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı, güç ticareti açısından stratejik bir “boğaz noktası” olarak bedellendiriliyor. Körfez ülkelerinden Katar, Kuveyt, Bahreyn yüzde 100’e yakın Hürmüz Boğazı’na bağımlı durumda bulunuyor. Irak, Suudi Arabistan, BAE ve İran ise boru çizgileriyle ihracatlarının bir kısmını boğazı kullanmadan yapabiliyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki kayıplarını boru çizgileriyle telafi etmeye çalışan Suudi Arabistan ülkenin doğusundan batısına uzanan günlük 5 milyon varil taşıma kapasitesine sahip Doğu-Batı Ham Petrol Boru Sınırı’na, Birleşik Arap Emirlikleri ise ülkenin başşehri Abu Dabi’den Umman Denizi kıyısındaki Füceyre’ye uzanan ve günlük 1,5 milyon varil petrol taşıyan Abu Dabi Ham Petrol Boru Çizgisi’ne yöneliyor. Irak ise Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Sınırı’ndan dünyaya açılabiliyor.