Dünya iktisadının mukadderatı 50 kilometreye sıkıştı: 110 trilyon dolarlık global rehin krizi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

• HABER7-ÖZEL

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik hücumuyla başlayan süreçte, Tahran’ın karşılık vermesiyle çatışmalar süratle tırmandı.

Küresel güç ticareti açısından kritik kıymete sahip Hürmüz Boğazı da bu tansiyonun merkezine yerleşti.

110 trilyon dolarlık devasa dünya iktisadı, tarihin en büyük güç güvenliği tehdidiyle karşı karşıya kalırken; Hürmüz’deki düğüm, petrol piyasalarını ve stratejik istikrarları altüst etti.

DÜNYA İKTİSADININ KADERİ  50 KİLOMETREYE ENDEKSLENDİ

Uzmanlar, dünya iktisadının mukadderatının 50 kilometrelik bir su yoluna ve buradaki askeri hareketliliğe endekslenmesini “tarihin en büyük güç rehin krizi” olarak tanımlıyor.

HAYATİ BİR GEÇİŞ NOKTASI

Savaş öncesinde günlük ortalama 20 milyon varil petrol ve petrol eseri sevkiyatının yapıldığı boğaz, dünyanın güç gereksiniminin yaklaşık beşte birinin geçtiği hayati bir geçiş noktasıydı.

DENİZ ABLUKASI VE “ÇİFT KİLİT” DÖNEMİ

13 Nisan’da ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını başlattığını duyurdu. ABD, İran limanlarına giren yahut çıkan tüm gemilerin durdurulacağını ve gerekirse el konulacağını açıkladı.

Bu gelişmelerin akabinde Hürmüz Boğazı, hem İran’ın hem de ABD’nin gemi geçişlerine müsaade vermediği bir “çift abluka” sürecine girdi. İran, 17 Nisan’da boğazı açtığını duyursa da ABD ablukasının sürmesi nedeniyle geçişler yine durdu.

KÜRESEL GÜÇ KRİZİ DERİNLEŞİYOR

Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, global güç piyasalarında önemli bir arz krizine yol açtı. Petrol fiyatları çatışmanın başlamasından bu yana sert halde yükseldi.

Orta Doğu’daki petrol ve doğalgaz üreticileri ise yaklaşık iki aydır ihracatlarını sürdürebilmek için alternatif güzergahlar bulmaya ve mevcut sınırları genişletmeye çalışıyor. Fakat bu gayretler şimdi istenen düzeye ulaşmış değil.

UZMANLAR UYARIYOR: ZIT TEPEBİLİR

Uzmanlara nazaran İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bir baskı ögesi olarak kullanması uzun vadede karşıt tesir yaratabilir. Bu durum, güç ihracatçılarının kalıcı alternatif tedarik yolları geliştirmesine yol açabilir.

MÜZAKERELERDE BELİRSİZLİK SÜRÜYOR

ABD ile İran ortasında planlanan müzakerelerin ikinci cinsinin ne vakit yapılacağına dair net bir takvim bulunmuyor.

Taraflar, Hürmüz Boğazı’nı kesintili barış görüşmelerinde stratejik bir pazarlık ögesi olarak kullanmayı sürdürüyor.

ALTERNATİF ARAYIŞI HIZLANDI

Yaşanan kriz, güç güvenliğinin tek bir geçiş noktasına bağlı kalmasının risklerini bir kere daha ortaya koydu.

Küresel aktörler, Hürmüz’e bağımlılığı azaltacak yeni güç koridorları ve lojistik sınırlar geliştirme arayışını hızlandırmış durumda.

YENİLENEBİLİR GÜÇ KAYNAKLARI BÜYÜYECEK

Gelinen noktada; nükleer gücün daha çok ivme kazanması beklenirken, yenilenebilir güç kaynaklarının da (güneş, rüzgar ve diğerlerinin)  çok güçlü bir formda büyümesi bekleniyor.

Elektrikli otomobillerin da bundan faydalanacağı bunun yanında alternatif fosil yakıtların da tekrar yükselişe geçebileceği belirtiliyor.

Özellikle Asya’daki birtakım büyük ülkelerde, kömür fiyatlarının da yine yükseleceği ve ivme kazanacağı iddia ediliyor.

TARİHİN EN BÜYÜK GÜÇ GÜVENLİĞİ TEHDİDİ

Hürmüz Boğazı’ndaki kapanma global iktisat ve güç piyasaları üzerinde önemli risk oluşturuyor. 

Küresel piyasalar, tarihin en büyük güç güvenliği tehdidiyle karşı karşıya. ABD-İran tansiyonu,  bugüne kadar günde 13 milyon varillik arz kaybına neden oldu. 

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) , boğazı dünyanın ” en kritik petrol transit noktalarından biri ” olarak nitelendirerek, kapanmanın global ekonomik büyümeyi etkileyeceğini, enflasyonu artıracağını ve güç kısıtlamalarına yol açabileceğini uyardı.

 Ajans, Avrupa’da yakın vakitte jet yakıtı derdi yaşanabileceği ve birtakım ülkelerin haftalar içinde yakıt kıtlığıyla karşı karşıya kalabileceği konusunda da ikazda bulundu.

AVRUPA JET YAKITINI ABD VE NİJERYA’DAN ALMAYA ÇALIŞIYOR

Avrupa jet yakıtının yaklaşık yüzde 75′ini Orta Doğu’daki rafinerilerden alıyor ve bu oran şu anda neredeyse sıfıra indi. Avrupa artık bunu ABD ve Nijerya’dan almaya çalışıyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın acil olarak açılması gerektiğini belirterek, bunun yalnızca vakit kazandıracağını, kesin bir tahlil olmayacağı yorumunu yaptı.